Page 35 - Demo

Organizimi shtet%u00ebrorPerandoria Bizantine ishte nj%u00eb monarki e centralizuar. Aty ishin g%u00ebrshetuar tiparet shtet%u00ebrore romake me elementet shtet%u00ebrore t%u00eb Lindjes. Pushteti ishte p%u00ebrqendruar n%u00eb duart e perandorit. Ai kishte nj%u00eb senat si organ k%u00ebshillues, q%u00eb p%u00ebrgatiste projektligjet, t%u00eb cilat, me miratimin e tij, ktheheshin n%u00eb ligje. Senati kryente edhe funksionet e Gjykat%u00ebs s%u00eb Lart%u00eb t%u00eb Apelit.N%u00eb krye t%u00eb administrat%u00ebs shtet%u00ebrore q%u00ebndronte K%u00ebshilli Shtet%u00ebror, n%u00ebn drejtimin e perandorit. Ai p%u00ebrb%u00ebhej nga njer%u00ebzit m%u00eb t%u00eb af%u00ebrt t%u00eb tij. Nga ana administrative, perandoria ndahej n%u00eb disa nj%u00ebsi t%u00eb m%u00ebdha, t%u00eb quajtura prefektura. Shteti bizantin mb%u00ebshtetej n%u00eb sistemin dioklecian-kostandinian.Shtetin e drejtuan n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb trash%u00ebgueshme disa dinasti, si ajo heraklite, maqedonase, izauriane, komnene, paleologe etj. Secila prej tyre pati p%u00ebrfaq%u00ebsues t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm.Jeta ekonomikeN%u00eb Bizant, jeta qytetare nuk u nd%u00ebrpre si n%u00eb Per%u00ebndim. Kostandinopoja arriti deri n%u00eb gjysm%u00eb milion banor%u00eb dhe ishte qyteti m%u00eb i madh n%u00eb bot%u00eb. Qytete t%u00eb tjera t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme mund t%u00eb p%u00ebrmendim: Aleksandria, Selaniku, Jerusalemi, Bejruti dhe Damasku. Qytetet ishin qendra zejtare e tregtare. Zejtar%u00ebt dhe tregtar%u00ebt organizoheshin n%u00eb korporata. N%u00eb dallim nga Per%u00ebndimi, ato vareshin nga shteti. Tregtia e brendshme dhe ajo e jashtme ishin mjaft t%u00eb zhvilluara. Perandoria Bizantine ndodhej n%u00eb nj%u00eb pozit%u00eb t%u00eb favorshme gjeografike. Aty kryq%u00ebzoheshin rrug%u00ebt q%u00eb lidhnin Lindjen me Per%u00ebndimin dhe Veriun me Jugun. Kostandinopoja quhej %u201cUra e Art%u00eb%u201d. Nga Lindja silleshin p%u00eblhura pambuku e m%u00ebndafshi, metale t%u00eb rralla, gur%u00eb t%u00eb %u00e7muar dhe margaritar%u00eb, er%u00ebza, barna etj. N%u00eb Lindje d%u00ebrgoheshin drith%u00ebra, metale, l%u00ebkur%u00eb, ver%u00eb, prodhime argjendi, prodhime qelqi, q%u00ebndisma, dru etj.N%u00eb marr%u00ebdh%u00ebniet feudale pati ndikim tradita e Lindjes. Perandori bizantin ishte pronari suprem i tok%u00ebs. Ai ua shp%u00ebrndante tok%u00ebn feudal%u00ebve (proniar%u00ebve) me kusht q%u00eb t%u2019i sh%u00ebrbenin me nj%u00eb num%u00ebr ushtar%u00ebsh. Pas tyre vinin kishat e manastiret, t%u00eb pasuruara nga dhurimet e perandor%u00ebve. Me vendosjen e popullsive %u201cbarbare%u201d n%u00eb shtetin bizantin, forma kryesore e organizimit shoq%u00ebror u b%u00eb bashk%u00ebsia fshatare. Nga diferencimi ekonomik, n%u00eb gjirin e tyre u dalluan njer%u00ebz t%u00eb fuqish%u00ebm e t%u00eb pasur, t%u00eb quajtur dinat%u00eb. Feudalizmi n%u00eb Bizant pati ve%u00e7orit%u00eb e veta, t%u00eb formuara nga nd%u00ebrthurja e k%u00ebtyre elementeve.Arsimi, kultura dhe artiN%u00eb Bizant u krijua nj%u00eb qytet%u00ebrim dhe kultur%u00eb e pasur, si rezultat i shkrirjes s%u00eb popujve q%u00eb b%u00ebnin pjes%u00eb n%u00eb t%u00eb. Kostandinopoja e asaj kohe pati nj%u00eb zhvillim t%u00eb shk%u00eblqyer. N%u00eb Bizant kishte nj%u00eb sistem arsimor t%u00eb plot%u00eb, q%u00eb niste nga shkollat fillore dhe p%u00ebrfundonte n%u00eb arsimin e lart%u00eb. Arsimi u vendos n%u00ebn kontrollin e kish%u00ebs. N%u00eb pjes%u00ebn m%u00eb t%u00eb madhe t%u00eb universiteteve u mblodh%u00ebn profesor%u00ebt m%u00eb t%u00eb shquar nga e gjith%u00eb bota. Dy ishin fakultetet kryesore: jurisprudenca dhe filozofia. Nuk mungoi as nj%u00eb Kostandinopoja, kryeqyteti i Perandoris%u00eb Romake t%u00eb Lindjes, n%u00eb nj%u00eb ilustrim t%u00eb shek. XIV333